Jaap Gijs Dien leesplankje, uit 1917-1941

Uitgeverij J.B. Wolters wilde zoveel mogelijk profijt hebben van de succesvolle leesseries van M.B Hoogeveen, Jan Ligthart en H. Scheepstra en wilde deze ook voor het Nederlandstalige onderwijs in de tropen geschikt maken. Omstreeks 1917 kwam deze speciale uitgave, geillustreerd door Jetses. Om de sfeer te kunnen tekenen zocht Jetses in boeken, foto’s en bezocht hij studenten die in Nederlands-oost indië studeerden,bezocht een tentoonstelling en gaf zijn ogen goed de kost. Deze speciale uitgave bestaat uit een leesplankje met lettertjes en een letterblikje. Een klassikale leesplank (met een vertelselplaat hierop), 5 leesboekjes en een Handleiding voor het aanvankelijk leesonderwijs. Voor het overzicht zoals deze in de Handleiding staat kunt u hier even kijken.

Het Leesplankje, het letterdoosje en de lettertjes.
Dit leesplankje begint met de woorden Jaap Gijs Dien. Op het leesplankje staan 14 plaatjes. (Op het Aap Noot Mies plankje staan 17 plaatjes)
Het plankje wordt geleverd met 48 lettertjes en 18 reserve lettertjes. (De Aap Noot Mies uitgave bestaat uit 54 lettertjes).

Bij de Aap Noot Mies uitgaves werd een vertelselplaat geleverd. In de Handleiding van de Aap Noot Mies uitgaves werd het verhaal beschreven, welke de leraar bij de vertelselplaat kon vertellen. Bij de Jaap Gijs Dien uitgave was de vertelselplaat geen aparte losse schoolplaat, maar deze was op de klassikale leesplank gemonteerd. De vertelselplaat werd niet als ondersteunend component van deze uitgave gezien. In de indische handleiding staat dus ook niet het begeleidende verhaal van de vertelselplaat. Wel is er een paragraaf opgenomen, die de leraar kan gebruiken om iets over de figuren op het leesplankje te vertellen. Een dergelijk verhaal komt bij de Aap Noot Mies handleidingen weer niet voor... Het verhaal bij het leesplankje kunt u hier bekijken. (blz 32)

Tekst uit: Handleiding voor het Aanvankelijk Leesonderwijs 1923 blz 37

Het indische leesplankje werd uitgegeven met een blikken letterdoosje, welke was verdeeld in vier vakjes. De bodem van de vakjes is rood, wit of blauw. Zodoende kunnen de lettertjes met de rode achterkant van de eerste rij, gemakkelijk in het linker vakje worden geschoven. De lettertjes met de witte achterkant van de tweede rij van het leesplankje, in het tweede vakje en de lettertjes met de blauwe achterkant van de derde rij in het derde vakje. Het vierde vakje was bestemd voor de reserve lettertjes.

De Klassikale Leesplank.
Zoals hierboven al was vermeld was de klassikale leesplank aan de bovenzijde van een vertelselplaat voorzien en werd deze plaat niet als wezenlijk onderdeel van deze uitgave beschouwd. De plaat kon er worden uitgeschoven. Typisch kenmerk van de klassikale leesplank zijn de mooie ronde vormen van de plank. De illustraties zijn gemaakt door Jetses. Vanaf ongveer 1920 werden er jaarlijks niet meer dan 40 exemplaren verkocht, terwijl in de jaren 30 de aantallen onder de 10 bleven. In totaal zijn er 300 stuks bij scholen afgeleverd.

Handleiding voor het onderwijs in het aanvankelijk lezen:
De handleiding bestaat uit zo'n 180 bladzijden. In deze handleiding staan de lesmaterialen en hoe hier les mee te geven beschreven. Kenmerkend eigenschap voor deze handleiding is de rode kaft.

De tweede druk van de Handleidng

Zoals u op deze pagina kunt zien ben ik een echte verzamelaar en liefhebber, dus heeft u iets van Hoogeveen's leesmethode, neem dan graag even contact met me op via info@leesplankje.com. Ik ben met name geïnteresseerd in alles van Raam Roos Neef en Jaap Gijs Dien en zou hier zeer blij mee zijn!